10. Sınıf Matematik · Ünite 3
Fonksiyonların Şifresini Çözmek: Algoritmik Adımlar
Fonksiyonların ve cebirsel işlemlerin ardındaki adım adım işleyen algoritmik mantığı keşfedeceğiz. Matematiksel işlemleri bilgisayar programları gibi düşünmeyi öğreneceğiz.
Kazanım MAT.10.3.2 · 40 dk okuma
Matematiksel Makineler: Fonksiyonlar ve Algoritmalar
Günlük hayatta bir kek yaparken veya yeni bir adrese giderken izlediğimiz kurallı adımların tümüne 'algoritma' dendiğini biliyoruz. Peki, matematikte sıkça kullandığımız fonksiyonların da aslında kusursuz işleyen birer algoritma olduğunu hiç düşündünüz mü?
Cebirsel İfadeleri Algoritmaya Dönüştürmek
Bir cebirsel işlemi veya fonksiyonu hesaplarken, işlem önceliği kurallarına (üslü sayılar, parantez içi, çarpma/bölme, toplama/çıkarma) uyarız. Bu kurallar aslında bizim algoritmik adımlarımızdır. Diyelim ki elimizde şöyle bir fonksiyon var:
Bu fonksiyonun içine bir 'x' değeri attığımızda, sonucun çıkması için arka planda sırasıyla şu adımlar çalışır (sözde kod - pseudocode mantığıyla):
- 1Adım: Başla ve dışarıdan bir x değeri al.
- 2Adım: x değerini 3 ile çarp.
- 3Adım: Bulduğun sonuçtan 5 çıkar.
- 4Adım: Elde edilen değeri çıktı (f(x)) olarak ekrana yazdır ve Bitir.
Şartlı Durumlar ve Parçalı Fonksiyonlar
Gerçek hayattaki her problem tek bir formülle çözülmez. Bazen belirli şartlara göre farklı işlemler yapmamız gerekir. Algoritmalarda bu duruma 'karar yapıları' (EĞER - İSE - DEĞİLSE) diyoruz. Matematikteki karşılığı ise 'Parçalı Fonksiyonlar'dır.
Örneğin, bir otoparkın ücret tarifesi şöyle olsun: İlk 2 saat için sabit 30 TL, 2 saatten sonraki her saat için ekstra 10 TL alınmaktadır. Bu durumu cebirsel bir parçalı fonksiyon olarak ifade edelim (x, otoparkta kalınan saat olsun):
Bu otoparkın bilgisayar sisteminde çalışan algoritma şu şekilde yazılır:
- 1Adım: Aracın otoparkta kaldığı süreyi (x) hesapla.
- 2Adım: EĞER x <= 2 İSE, Ücret = 30 TL yap ve 4. Adıma git.
- 3Adım: DEĞİLSE (yani x > 2), Ücret = 30 + (x - 2) * 10 formülünü uygula.
- 4Adım: Ücreti ekrana yazdır.