3. Sınıf Fen Bilimleri · Ünite 2
Harika Canlıların Gizli Dünyası: Onları Nasıl Tanırız?
Çevremizdeki varlıkları canlı ve cansız olarak ayırmayı, canlıların 7 temel ortak özelliğini ve onları gruplandırmayı öğreniyoruz.
Kazanım FB.3.2.1 · 40 dk okuma
Pencereden dışarı baktığında neler görüyorsun? Belki rüzgarda sallanan bir ağaç, gökyüzünde uçan bir kuş, yoldan geçen arabalar veya yerde duran taşlar... Peki sence bunlardan hangileri canlıdır? Bir varlığın canlı olup olmadığını anlamak için onun bazı gizli şifrelere sahip olması gerekir. Hadi bu şifreleri hep birlikte keşfedelim!
Canlıların 7 Ortak Özelliği
Bir varlığın 'canlı' sayılabilmesi için şu 7 harika özelliğe sahip olması gerekir:
- 1Beslenme: Canlılar hayatta kalmak ve enerji bulmak için besinlere ihtiyaç duyar. İnekler ot yer, aslanlar et yer. Bitkiler ise kendi yemeklerini güneş ışığı sayesinde yaparlar!
- 2Solunum: Koştuktan sonra nasıl hızlı hızlı nefes aldığını düşün. Bütün canlılar enerji üretmek için havaya ihtiyaç duyar. Balıklar bile suyun içindeki havayı solur.
- 3Büyüme: Sen her geçen yıl biraz daha uzuyorsun. Küçücük bir tohum kocaman bir elma ağacına, sevimli bir köpek yavrusu büyük bir köpeğe dönüşür. Canlılar büyür ve gelişir.
- 4Hareket Etme: Kuşlar uçar, balıklar yüzer, çitalar koşar. Canlılar yemek bulmak veya tehlikelerden kaçmak için hareket ederler.
- 5Boşaltım: Vücudumuzda işe yaramayan ve bize zarar verebilecek çöpler birikir. Terleyerek veya tuvalete giderek bu çöpleri dışarı atarız. Buna boşaltım denir.
- 6Tepki Verme: Sıcak bir bardağa dokunduğunda elini hemen çekersin, değil mi? Ya da bir köpek, en sevdiği mamasını gördüğünde kuyruğunu sallar. Canlılar çevrelerinde olan bitene tepki verirler.
- 7Üreme: Canlıların kendilerine benzeyen yeni yavrular yapmasına üreme denir. Kedilerin yavruları olur, ağaçlar tohumlarıyla yeni fidanlar oluşturur. Böylece canlıların soyu devam eder.
Canlıları Gruplandıralım
Canlıların özelliklerini öğrendiğimize göre, onları benzer özelliklerine göre gruplara ayırabiliriz. Örneğin, nerede yaşadıklarına göre (suda yaşayanlar, karada yaşayanlar), nasıl hareket ettiklerine göre (uçanlar, yüzenler, yürüyenler) veya ne yediklerine göre gruplandırmalar yapabiliriz. Bir kelebek ve bir serçe birbirinden farklı görünse de ikisini 'uçabilen canlılar' grubuna koyabiliriz. Öğrendiğimiz bilgileri kullanarak doğayı incelemek çok eğlencelidir!
Harika Canlıların Gizli Dünyası: Onları Nasıl Tanırız?: Alıştırma Soruları
1. Aşağıdaki varlıklardan hangisi canlıların ortak özelliklerinden hiçbirine sahip değildir?
- A) Kedi
- B) Bulut
- C) Elma Ağacı
- D) Kuş
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Bulut
Bulut hareket ediyormuş gibi görünse de beslenmez, büyümez ve solunum yapmaz. Bu nedenle cansız bir varlıktır.
2. Kedilerin yavrulaması ve bitkilerin tohum oluşturması, canlıların hangi ortak özelliği ile ilgilidir?
- A) Beslenme
- B) Büyüme
- C) Üreme
- D) Boşaltım
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Üreme
Canlıların kendilerine benzeyen yeni yavrular veya tohumlar meydana getirerek soylarını devam ettirmesine üreme denir.
3. Ayçiçeğinin gün içinde çiçek kısmını güneşe doğru çevirmesi, canlıların hangi özelliklerine güzel bir örnektir?
- A) Solunum ve Boşaltım
- B) Hareket etme ve Tepki verme
- C) Beslenme ve Büyüme
- D) Üreme ve Çoğalma
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hareket etme ve Tepki verme
Ayçiçeği güneşi fark eder (tepki verme) ve yüzünü ona doğru çevirir (hareket etme). Bitkiler yer değiştirmeseler de bu şekilde hareket ederler.
4. Eda'nın çok sevdiği oyuncak bir köpeği ve Karabaş adında gerçek bir köpeği vardır. Karabaş'ın yapabildiği ama oyuncak köpeğin yapamadığı eylem aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yer kaplaması
- B) Bir rengi olması
- C) Solunum yapması
- D) Dört bacağı olması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Solunum yapması
Oyuncak köpek cansızdır, gerçek köpek ise canlıdır. Cansız varlıklar solunum yapamazlar, havaya ihtiyaç duymazlar.
5. Bir öğrenci bahçede bir karınca, gökyüzünde bir karga ve akvaryumda bir balık gözlemlemiştir. Bu üç canlının TAMAMININ ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Uçarak hareket etmeleri
- B) Kendi besinlerini yapmaları
- C) Suda yaşayabilmeleri
- D) Büyüyüp gelişmeleri
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Büyüyüp gelişmeleri
Hepsi farklı ortamlarda yaşar ve farklı beslenir ancak üçü de canlı olduğu için zamanla büyür ve gelişirler. Büyüme tüm canlıların ortak özelliğidir.