3. Sınıf Matematik · Ünite 1
Bütün, Yarım ve Çeyrek: Kesirlerle Tanışıyoruz!
Günlük hayattan lezzetli bir pizza senaryosu ile bütün, yarım ve çeyrek kavramlarını öğreniyoruz. Modeller üzerinden parçaları kesir olarak yazmayı keşfedeceğiz.
Kazanım MAT.3.1.9 · 30 dk okuma
Merhaba harika matematikçiler! Bugün hep birlikte çok lezzetli bir konuyu öğreneceğiz: Kesirler! Düşünün ki anneniz fırından sıcacık, harika kokan kocaman bir pizza çıkardı. İşte dersimiz bu pizza ile başlıyor.
1. Bütün (Hiç Bölünmemiş)
Pizzamızı fırından çıkardık ve bıçağı henüz hiç vurmadık. Hiç parçalanmamış, eksiksiz olan bu duruma 'Bütün' diyoruz. Kesir olarak bütünü sadece 1 sayısı ile gösteririz.
2. Yarım (İki Eşit Parça)
En yakın arkadaşınız geldi ve pizzayı onunla paylaşmak istediniz. Bıçağı aldınız ve pizzayı tam ortadan iki eşit parçaya böldünüz. Bu eş parçalardan her birine 'Yarım' diyoruz. Yani bir bütünün içinde iki tane yarım vardır. Yarımı kesir olarak gösterirken matematikte şu şekilde yazarız:
3. Çeyrek (Dört Eşit Parça)
Siz tam yemeye başlarken kapı çaldı ve iki arkadaşınız daha geldi! Şimdi elinizdeki yarım parçaları da ortadan ikiye bölmeniz gerekiyor. Böylece pizzanız tam dört eşit parçaya ayrılmış oldu. Dört eşit parçaya böldüğümüz bir bütünün her bir parçasına 'Çeyrek' adını veririz. Bir bütünün içinde dört tane çeyrek vardır. Çeyrek kesrini şu şekilde yazarız:
Kesir Çizgisi Ne İşe Yarar?
Kesirleri yazarken araya çizdiğimiz yatay çizgiye 'kesir çizgisi' deriz. Çizginin altına (payda) bütünü kaç eşit parçaya böldüğümüzü yazarız. Çizginin üstüne (pay) ise o parçalardan kaç tanesini aldığımızı yazarız. Örneğin çeyrek derken; pizzayı 4 parçaya böldük (altına 4 yazarız) ve 1 parçasını aldık (üstüne 1 yazarız).
Bütün, Yarım ve Çeyrek: Kesirlerle Tanışıyoruz!: Alıştırma Soruları
1. Bütün bir elmayı tam ortadan iki eşit parçaya bölersek elde ettiğimiz parçalardan her birine ne ad verilir?
- A) Çeyrek
- B) Bütün
- C) Yarım
- D) Dilim
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yarım
Bir bütün iki eşit parçaya bölündüğünde ortaya çıkan eş parçalardan her birine yarım denir.
2. Bir bütünü 4 eşit parçaya böldüğümüzde ortaya çıkan 'çeyrek' parça, matematikte hangi kesir ile gösterilir?
- A) 1/2
- B) 1/3
- C) 1/4
- D) 1/1
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 1/4
Bütünü 4 eşit parçaya böldüğümüz için paydaya 4 yazarız. Bir parçasını ifade ettiğimiz için paya 1 yazarız. Yani cevap 1/4'tür.
3. Ayşe, doğum günü pastasını 4 eşit parçaya bölmüş ve 1 parçasını yemiştir. Ayşe pastanın ne kadarını yemiştir?
- A) Yarım
- B) Çeyrek
- C) Bütün
- D) İki Çeyrek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Çeyrek
Dört eşit parçadan biri 'çeyrek' olarak adlandırılır. Bu yüzden Ayşe pastasının çeyreğini yemiştir.
4. Emre'nin annesi 2 tam portakalı çeyrek dilimlere ayırmak istiyor. Kesme işlemi bittikten sonra tabakta toplam kaç tane çeyrek portakal dilimi olur?
- A) 2
- B) 4
- C) 6
- D) 8
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 8
1 tam portakalda 4 adet çeyrek dilim vardır. 2 tam portakalda ise toplam 4 + 4 = 8 çeyrek dilim bulunur.
5. Bir pizzayı 4 eşit parçaya bölen Ali, bu parçalardan 2 tanesini yemiştir. Ali'nin yediği miktar aşağıdakilerden hangisine eşittir?
- A) Pizzanın tamamına (Bütün)
- B) Pizzanın çeyreğine
- C) Pizzanın yarısına
- D) Pizzanın üçte birine
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Pizzanın yarısına
İki adet çeyrek parça yan yana geldiğinde tam bir yarım oluşturur. Ali 4 parçanın 2'sini yediği için pizzanın yarısını yemiş olur.