4. Sınıf Sosyal Bilgiler · Ünite 2
Afet Kahramanları İş Başında: Hazırlıklı Ol, Güvende Kal!
Bu derste çevremizdeki afet risklerini tanımayı, harita bilgisiyle hazırlık yapmayı ve afetlerin etkilerini azaltacak bir ürün tasarlayıp paylaşmayı öğreniyoruz.
Kazanım SB.4.2.3 · 40 dk okuma
Afetlere Karşı Hazırlıklıyız!
Merhaba doğa dedektifleri! Yaşadığımız güzel dünyada bazen doğa olayları beklenmedik şekilde gelişebilir ve hayatımızı etkileyebilir. Deprem, sel, çığ, heyelan veya orman yangını gibi büyük olaylara 'afet' diyoruz. Afetlerin ne zaman olacağını her zaman bilemeyiz ve onları tamamen durduramayız. Ancak harika bir haberimiz var: Bilinçli adımlar atarak afetlerin bize vereceği zararları çok büyük ölçüde azaltabiliriz! Peki bunu nasıl yapacağız? Gelin, hep birlikte çevresini tanıyan birer 'Afet Kahramanı' olalım!
Çevremizi Tanıyalım ve Çıkarım Yapalım
Bir afet kahramanı öncelikle yaşadığı çevreyi, yani doğal çevre unsurlarını çok iyi tanır. Bulunduğumuz bölgede geçmişten günümüze hangi afetlerin yaşandığını büyüklerimize sorarak veya güvenilir kaynaklardan araştırarak öğrenebiliriz. Örneğin, çok yağmur yağan, derelerin bulunduğu ve dik yamaçları olan bir bölgede yaşıyorsak, burada sel ve heyelan riski yüksek olabilir. Eğer fay hatlarının geçtiği bir bölgedeysek, depreme karşı hazırlıklı olmalıyız. Çevremizi doğru tanımak, doğru planı yapmamızı sağlar.
Haritalar ve Harita Anahtarı Bize Nasıl Yardım Eder?
Çevremizdeki afet risklerini anladıktan sonra bir hazırlık planı yapmalıyız. Bu planı yaparken 'haritalar' en yakın dostumuzdur! Harita, çevremizin yukarıdan, yani kuş bakışı çizilmiş halidir. Ancak bir haritayı anlamak için 'harita anahtarı'na (lejant) ihtiyacımız vardır. Harita anahtarı, haritadaki renklerin, çizgilerin ve işaretlerin ne anlama geldiğini anlatan küçük bir sözlük gibidir. Günümüzde gideceğimiz yeri bulmak için akıllı telefonlardaki 'navigasyon' (yol uygulamaları) sistemlerini de kullanıyoruz. Navigasyon da aslında dijital ve çok akıllı bir haritadır. Afet anında kapanan yolları veya en yakın toplanma alanlarını bulmak için navigasyon hayat kurtarıcı olabilir.
Ürünümüzü Tasarlayalım ve Paylaşalım
Şimdi sıra sizde! Çevrenizdeki afet risklerinin etkilerini azaltmak için bir ürün tasarlayın. Bu ürün; evinizin güvenli yerlerini gösteren bir harita, afet çantasında olması gerekenleri anlatan renkli bir afiş veya aileniz için bir acil durum planı olabilir. Ürününüzü tasarladıktan sonra en önemli adıma geliyoruz: Paylaşmak! Hazırladığınız haritayı veya afişi ailenizle, sınıf arkadaşlarınızla paylaşın. Onlara harita anahtarınızı nasıl okuyacaklarını anlatın. Çünkü bilgi paylaşıldıkça büyür ve bizi güvende tutar.
Afet Kahramanları İş Başında: Hazırlıklı Ol, Güvende Kal!: Alıştırma Soruları
1. Doğal afetlerin etkilerini azaltmak için aşağıdakilerden hangisini yapmak en doğru davranıştır?
- A) Afet çantasını sadece afet olduktan sonra hazırlamak.
- B) Çevremizdeki afet risklerini öğrenip buna uygun bir plan ve ürün hazırlamak.
- C) Harita ve yön işaretlerini önemsememek.
- D) Afetlerin ne zaman olacağını bekleyip hiçbir şey yapmamak.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Çevremizdeki afet risklerini öğrenip buna uygun bir plan ve ürün hazırlamak.
Afetlerin ne zaman olacağını bilemeyiz ama öncesinde çevremizi tanıyıp hazırlık planı yaparak etkilerini büyük ölçüde azaltabiliriz.
2. Haritalarda yer alan renklerin, çizgilerin ve sembollerin ne anlama geldiğini gösteren, haritayı okumamızı sağlayan bölüme ne ad verilir?
- A) Harita anahtarı (Lejant)
- B) Doğal Çevre
- C) Pusula
- D) Kuş bakışı görünüm
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Harita anahtarı (Lejant)
Haritadaki işaretlerin ve renklerin anlamını açıklayan bölüme harita anahtarı veya lejant denir. Bu sayede haritanın ne anlattığını kolayca anlarız.
3. Zeynep'in yaşadığı bölgede çok fazla dik yamaç vardır ve bahar aylarında karlar çok hızlı erimektedir. Zeynep'in bölgesi için hazırlayacağı 'Afetlere Karşı Önlem Afişi'nde en çok hangi afete karşı uyarılar ve planlar bulunmalıdır?
- A) Orman Yangını
- B) Deprem
- C) Çığ ve Heyelan
- D) Kuraklık
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Çığ ve Heyelan
Dik yamaçlar ve hızlı kar erimesi veya yoğun yağışlar, özellikle çığ ve toprak kayması (heyelan) riskini artırır.
4. Ali, ailesi için bir acil durum planı hazırladı ve evlerinin güvenli çıkış yollarını gösteren basit bir harita çizdi. Ancak bu planı kimseye göstermeden kendi odasındaki çekmeceye sakladı. Ali'nin bu çalışmasında eksik olan ve hedefimize göre yapması gereken en önemli adım nedir?
- A) Haritayı daha çok renge boyaması gerekirdi.
- B) Hazırladığı ürünü ailesiyle paylaşmalı ve onlara anlatmalıydı.
- C) Sadece internetten hazır bir plan indirmeliydi.
- D) Planı silip yeniden yapmalıydı.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hazırladığı ürünü ailesiyle paylaşmalı ve onlara anlatmalıydı.
Afetlere karşı hazırlık sadece tek başına yapılmaz. Hazırladığımız ürünleri (plan, harita, afiş) çevremizle ve ailemizle paylaşmalıyız ki herkes ne yapacağını bilsin.
5. Öğretmen, sınıfta 'Navigasyon (Yol uygulamaları) afet anında veya sonrasında bize nasıl yardımcı olabilir?' diye sormuştur. Hangi öğrencinin verdiği cevap en doğrudur?
- A) Navigasyon sadece oyun oynamak içindir, afetlerde işe yaramaz.
- B) Kapanmış veya hasar görmüş yolları göstererek bizi en güvenli toplanma alanına yönlendirebilir.
- C) Navigasyon sayesinde afetlerin ne zaman olacağını saniyesi saniyesine biliriz.
- D) Sadece yürüyüş yaparken adımlarımızı saymak için kullanılır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kapanmış veya hasar görmüş yolları göstererek bizi en güvenli toplanma alanına yönlendirebilir.
Navigasyon uygulamaları anlık dijital haritalardır. Afet sonrasında trafiğe kapanmış yolları veya tehlikeli bölgeleri analiz edip bizi en güvenli yoldan toplanma alanına ulaştırabilirler.