Online Kolej
Kayıt Ol

6. Sınıf Fen Bilimleri · Ünite 2

Sürat ve Hız: Gerçekten Aynı Şey mi?

Günlük hayatta birbirinin yerine kullanılan sürat ve hız kavramlarının bilimsel dünyadaki şaşırtıcı farklarını ve benzerliklerini öğreniyoruz.

Kazanım FB.6.2.2 · 40 dk okuma

Aynı Anlama Geliyormuş Gibi Görünen İkizler: Sürat ve Hız

Günlük konuşmalarımızda 'Ne kadar süratli bir araba!' veya 'Çok hızlı koşuyor!' gibi cümleler kurarız. Kelime olarak birbirinin yerine kullandığımız bu iki kavram, bilim insanları için aslında birbirinden çok farklıdır! Peki fen bilimlerinde sürat ve hız neden farklıdır? Gelin bu gizemi birlikte çözelim.

Gizemin Anahtarı: Alınan Yol ve Yer Değiştirme

Sürat ve hızı birbirinden ayırabilmek için öncelikle hareketin iki temel kuralını bilmemiz gerekiyor: Alınan Yol ve Yer Değiştirme.

  • Alınan Yol: Hareket eden bir cismin, izlediği yolun (yörüngenin) toplam uzunluğudur. Hangi yöne gittiğinin hiçbir önemi yoktur, sadece ne kadar adım attığın önemlidir.
  • Yer Değiştirme: Hareketlinin başladığı ilk konum ile bitirdiği son konum arasındaki en kısa, dümdüz (kuş uçuşu) mesafedir. Burada yön çok önemlidir!
ABAlinan YolYer Degistirme

Sürat Nedir?

Sürat, hareketli bir cismin birim zamanda 'aldığı yoldur'. Sadece büyüklüğü vardır, yönü yoktur. Aracın hız göstergesi aslında 'sürat göstergesi'dir, çünkü aracın hangi yöne gittiğini umursamaz, sadece tekerleğin ne kadar döndüğüne bakar.

Su¨rat=Alınan YolZamanS\ddot{u}rat = \frac{\text{Al\i nan Yol}}{\text{Zaman}}

Hız Nedir?

Hız, hareketli bir cismin birim zamandaki 'yer değiştirmesidir'. Hızdan bahsederken mutlaka yönden bahsetmeliyiz. Sadece '50 km/sa' demek sürati, 'Kuzey yönünde 50 km/sa' demek hızı belirtir.

H\iz=Yer De0˘11fi0˘15ftirmeZamanH\i z = \frac{\text{Yer De\u011fi\u015ftirme}}{\text{Zaman}}

Sürat ve Hızı Karşılaştıralım!

Haydi şimdi bu iki kavramı teraziye koyalım.

  • Benzerlikleri: İkisi de hareketle ilgilidir. İkisinin de hesaplamasında zaman (t) kavramı kullanılır. İkisinin de bilimsel birimleri aynıdır (örneğin metre/saniye m/s veya kilometre/saat km/sa).
  • Farklılıkları: Sürat hesaplanırken 'Alınan Yol' kullanılır, hız hesaplanırken 'Yer Değiştirme' kullanılır. En önemli fark ise; sürat sadece sayı ve birimle ifade edilir (yönsüzdür), hız ise hem büyüklük hem de belirli bir yönle (yönlüdür) ifade edilir.

Özetle; eğer bir koşu bandında 1 saat koşarsanız ter içinde kalırsınız ve belli bir SÜRATİNİZ vardır. Ancak aynı noktada kaldığınız için yer değiştirmeniz sıfırdır. Bu yüzden bilimsel olarak HIZINIZ sıfırdır! Şaşırtıcı değil mi?

auto_awesome

Sürat ve Hız: Gerçekten Aynı Şey mi?: Alıştırma Soruları

  1. Soru 1

    1. Günlük hayatta birbirinin yerine kullanılsa da sürat ve hız bilimsel olarak farklıdır. Aşağıdakilerden hangisi hızı süratten ayıran en temel özelliktir?

  2. Soru 2

    2. Aşağıdaki ifadelerden hangisi 'yer değiştirme' kavramına uygun bir örnektir?

  3. Soru 3

    3. Sürat ve hız kavramlarının benzerliklerini bir tabloya yazmak isteyen Can, tablosuna aşağıdaki özelliklerden hangisini eklemelidir?

  4. Soru 4

    4. Elif, antrenman yapmak için evindeki koşu bandında 20 dakika boyunca aynı tempoda koşmuş ve ardından bandı durdurmuştur. Elif'in bu hareketi için aşağıdakilerden hangisi bilimsel olarak kesinlikle doğrudur?

  5. Soru 5

    5. Çevresi 300 metre olan dairesel bir koşu pistinde, başlangıç çizgisinden koşmaya başlayan bir sporcu tam 1 tur atarak başladığı yere geri dönmüş ve bunu 60 saniyede tamamlamıştır. Bu sporcunun hareketiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

1 soru daha seni bekliyor

Ücretsiz kaydol; Sürat ve Hız: Gerçekten Aynı Şey mi? testini puanlı çöz, XP kazan ve takıldığın yeri yapay zeka öğretmenine sor.

Ücretsiz Kaydol