7. Sınıf Fen Bilimleri · Ünite 3
Derin Bir Nefes Alın: Solunum Sistemine Yolculuk
Solunum sistemini oluşturan yapı ve organları, akciğerlerin gaz değişimindeki rolünü ve doğru nefes alma tekniklerini keşfedeceğimiz bir yolculuk.
Kazanım FB.7.3.3 · 40 dk okuma
Derin Bir Nefes Al!
Gözlerinizi kapatın ve burnunuzdan derin bir nefes alın. Göğüs kafesinizin genişlediğini, içinizin temiz havayla dolduğunu hissettiniz mi? İşte bu harika duygu, vücudumuzdaki en çalışkan sistemlerden biri olan solunum sistemimizin kusursuz çalışması sayesinde gerçekleşir.
Havanın Vücudumuzdaki Yolculuğu
Aldığımız havanın akciğerlere ulaşması için belirli bir yolu takip etmesi gerekir. Solunum organlarımız tıpkı bayrak yarışındaki sporcular gibi havayı birbirine aktarır.
- Burun: Havanın vücuda girdiği ilk kapıdır. İçindeki kıllar ve mukus tabakası sayesinde tozu tutar, havayı ısıtır ve nemlendirir. Yutak ve Gırtlak: Burundan gelen havanın soluk borusuna geçmesini sağlayan geçitlerdir. Gırtlakta ayrıca ses tellerimiz bulunur. Soluk Borusu: Üst üste dizilmiş kıkırdak halkalardan oluşur. Havanın akciğerlere güvenle ulaşmasını sağlar. Akciğerler: Solunum sisteminin ana merkezidir. Sağda ve solda olmak üzere iki tanedir.
Gaz Alışverişinin Merkezi: Alveoller
Soluk borusu akciğerlere girdiğinde ağaç dalları gibi incelerek bronş ve bronşçuklara ayrılır. Bu dalların en ucunda ise 'alveol' adı verilen minik, üzüm salkımına benzeyen hava kesecikleri bulunur.
Doğru Nefes Alma Sanatı
Bütün bu sistemin verimli çalışması için doğru nefes almak çok önemlidir. Çoğu insan sadece göğüs kafesini şişirerek yüzeysel nefes alır. Ancak sağlıklı olan, göğüs boşluğu ile karın boşluğunu birbirinden ayıran 'diyafram' kasını kullanarak derin nefes almaktır.
Şimdi görev sizde! Sınıf içinde küçük gruplara ayrılın. Birbirinizin nefes alışverişini gözlemleyin. Elinizi karnınıza koyarak diyaframınızın hareketini hissedin ve solunum organlarımızın görevlerini bilimsel bir bakış açısıyla grup arkadaşlarınızla tartışıp not alın. Sonra da bu bilgileri tüm sınıfla paylaşın!
Derin Bir Nefes Alın: Solunum Sistemine Yolculuk: Alıştırma Soruları
1. Havanın vücudumuzdaki yolculuğunda takip ettiği doğru sıralama aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yutak - Burun - Soluk Borusu - Gırtlak - Akciğerler
- B) Burun - Yutak - Gırtlak - Soluk Borusu - Akciğerler
- C) Burun - Gırtlak - Yutak - Soluk Borusu - Akciğerler
- D) Soluk Borusu - Yutak - Gırtlak - Burun - Akciğerler
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Burun - Yutak - Gırtlak - Soluk Borusu - Akciğerler
Dışarıdan alınan hava sırasıyla burun, yutak, gırtlak, soluk borusu yolunu izleyerek akciğerlere ulaşır.
2. Aşağıdakilerden hangisi solunum sisteminin en önemli organı olan akciğerlerin temel görevidir?
- A) Vücuda alınan besinleri sindirmek
- B) Kanı damarlar aracılığıyla tüm vücuda pompalamak
- C) Kandaki oksijen ve karbondioksit değişimini sağlamak
- D) Zararlı atık maddeleri idrar yoluyla vücuttan atmak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kandaki oksijen ve karbondioksit değişimini sağlamak
Akciğerlerin temel görevi, solunum havasındaki oksijeni kana vermek ve kandaki karbondioksiti havaya vererek vücuttan uzaklaştırmaktır.
3. Doğru nefes alma tekniği ile ilgili verilen ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Nefesi hızlıca ağızdan alıp yine ağızdan vermeliyiz.
- B) Sadece göğüs kafesini şişirerek yüzeysel ve sık nefes almalıyız.
- C) Nefesi burundan alıp diyaframı kullanarak yavaşça vermeliyiz.
- D) Nefesi burundan alıp hiç bekletmeden çok hızlıca vermeliyiz.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Nefesi burundan alıp diyaframı kullanarak yavaşça vermeliyiz.
Doğru nefes alma tekniğinde hava burundan alınır, diyafram kası kullanılarak karın şişirilir ve yavaşça verilir.
4. Doktorlar ağızdan nefes almak yerine sürekli burundan nefes almamızı tavsiye ederler. Bu durumun en temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Burun boşluğundaki yapıların havayı ısıtıp, nemlendirip temizlemesi
- B) Burnun havayı akciğerlere çok daha hızlı ulaştırması
- C) Ağızdan nefes almanın diyafram kasını kısa sürede yorması
- D) Burnun kandaki oksijen miktarını doğrudan iki katına çıkarması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Burun boşluğundaki yapıların havayı ısıtıp, nemlendirip temizlemesi
Burnumuzun içindeki kıllar, mukus ve kılcal damarlar; dışarıdan gelen havayı filtreler, ısıtır ve nemlendirerek akciğerlere uygun hale getirir.
5. Alveollerde (hava keseciklerinde) gerçekleşen gaz alışverişi sırasında, kan ile akciğerler arasındaki gaz geçişi hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) Kandan akciğerlere oksijen, akciğerlerden kana karbondioksit geçer.
- B) Kandan akciğerlere karbondioksit, akciğerlerden kana oksijen geçer.
- C) Kandan akciğerlere azot, akciğerlerden kana su buharı geçer.
- D) Akciğerlerden kana hem oksijen hem de karbondioksit geçer.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kandan akciğerlere karbondioksit, akciğerlerden kana oksijen geçer.
Vücutta kirlenen kandaki karbondioksit atılmak üzere alveollere (akciğere) geçerken, nefesle aldığımız temiz havadaki oksijen alveollerden kana geçer.