8. Sınıf Fen Bilimleri · Ünite 3
Doğanın Gizli Silahı: Adaptasyon ve Hayatta Kalma Sanatı
Canlıların değişen çevre koşullarında nasıl hayatta kaldığını, adaptasyon, doğal seçilim ve varyasyon kavramlarıyla keşfedeceğiz.
Kazanım FB.8.3.4 · 30 dk okuma
Hayatta Kalma Sanatına Hoş Geldiniz!
Hiç düşündünüz mü? Kutup ayıları bembeyaz karların ortasında neden beyaz bir posta sahiptir? Ya da develerin çölde günlerce susuz kalabilmesini sağlayan sır nedir? Doğada canlılar amansız bir mücadele içindedir ve bu mücadelenin tek bir kuralı vardır: Yaşadığın çevreye uyum sağla!
Doğal Seçilim: Doğa En Uyumlu Olanı Seçer
Doğa, adeta zorlu bir jüri gibidir. Çevre şartlarına uyum sağlayan (adapte olan) canlılar hayatta kalır, beslenir ve ürer. Uyum sağlayamayanlar ise ne yazık ki elenir ve yok olurlar. Bu acımasız ama kusursuz işleyen sürece 'Doğal Seçilim' adını veriyoruz.
Yukarıdaki basit çizimi inceleyin. Kahverengi bir ağaç dalı ve yeşil yapraklar arasında yaşayan iki farklı böcek türü düşünün. Yeşil olan yapraklara uyum sağlayıp kamufle olurken, kırmızı olan avcı kuşlar tarafından hemen fark edilir. Sonuç? Kırmızı böcekler avlanarak elenir (doğal seçilim), yeşil böcekler ise hayatta kalarak çoğalır.
Varyasyon (Tür İçi Çeşitlilik): Sigortamız
Peki böceklerin bazısı neden yeşil, bazısı kırmızı? Aynı türe ait canlılar arasında görülen bu kalıtsal farklılıklara 'Varyasyon' diyoruz. İnsanların göz renklerinin farklı olması veya aynı tür köpeklerin farklı tüy desenlerine sahip olması birer varyasyondur. Varyasyonlar, değişen çevre koşullarında türün tamamen yok olmasını engelleyen bir nevi doğanın sigortasıdır.
Özetle Bilimsel Çıkarım Yapmak
Bir canlının fiziksel özelliklerine bakarak yaşadığı çevre hakkında çıkarımlar yapabilirsiniz. Geniş yapraklı bir bitki görüyorsanız, bu bitkinin yağışın bol olduğu nemli bir iklimde yaşadığı (terleme yüzeyini artırmak için) yargısına varabilirsiniz. İşte bilimsel düşünmek budur!