8. Sınıf Fen Bilimleri · Ünite 6
Elektrik Devrelerinde Ampullerin Dansı: Seri ve Paralel Bağlama
Ampullerin elektrik devrelerinde nasıl seri ve paralel bağlandığını keşfedecek, bu bağlama şekillerinin ampul parlaklığını nasıl etkilediğini öğreneceğiz.
Kazanım FB.8.6.1 · 30 dk okuma
Merhaba genç mucitler! Geçmiş yıllardan basit bir elektrik devresinin pil, iletken tel, anahtar ve ampulden oluştuğunu biliyoruz. Peki, elimizde birden fazla ampul varsa ve hepsini aynı devrede yakmak istiyorsak ne yapmalıyız? Ampulleri uç uca mı eklemeliyiz, yoksa her birine pilden gelen ayrı bir yol mu çizmeliyiz? Gelin, elektrik akımının izlediği yolları ve ampullerin bu duruma verdiği tepkileri birlikte inceleyelim.
Tek Yürek, Tek Yol: Seri Bağlama
Eğer devremizdeki ampulleri, tıpkı halay çeken insanlar gibi el ele tutuşacak şekilde uç uca bağlarsak, buna 'seri bağlama' diyoruz. Seri bağlı bir devrede elektrik akımının gidebileceği sadece tek bir yol vardır. Akım pilden çıkar, sırasıyla aynı yol üzerindeki tüm ampullerin içinden geçer ve pile geri döner.
Seri devrelere yeni bir ampul ekledikçe devrenin toplam zorluğu (direnci) artar. Enerji daha çok ampul arasında paylaşılacağı için, devreye seri ampul eklendikçe tüm ampullerin parlaklığı azalır. Yani pastayı ne kadar çok kişi bölüşürse, herkese düşen dilim o kadar küçülür.
Herkese Ayrı Bir Yol: Paralel Bağlama
Ampullerin birer uçlarının bir noktada, diğer uçlarının ise başka bir noktada birleştirilmesiyle oluşturulan bağlama şekline 'paralel bağlama' denir. Burada elektrik akımı ana koldan gelir ve yollara ayrılır. Her bir ampulün üzerinden geçen akım daha sonra tekrar birleşerek pile döner.
Günlük Hayatımızda Hangisini Kullanıyoruz?
Evinizdeki lambaları düşünün. Odanızdaki lambayı kapattığınızda veya lamba arızalandığında salondaki televizyon kapanıyor mu ya da mutfağın ışığı sönüyor mu? Hayır! İşte bu durum, evimizdeki elektrik tesisatının cihazların birbirinden bağımsız çalışabilmesi için paralel bağlandığının en büyük kanıtıdır.