8. Sınıf Fen Bilimleri · Ünite 6
Elektrik Enerjisini Bilinçli ve Tasarruflu Kullanmak
Elektrik enerjisinin günlük hayattaki yeri, mantıksal tartışmalar eşliğinde tasarruflu kullanımının aile ve ülke ekonomisine olan büyük katkılarını inceliyoruz.
Kazanım FB.8.6.2 · 25 dk okuma
Elektrik Enerjisi Neden Değerlidir?
Günlük yaşantımızı düşündüğümüzde elektriksiz bir anımız bile yok gibidir. Telefonlarımızı şarj ederken, odamızı aydınlatırken, televizyon izlerken veya bilgisayarda araştırma yaparken sürekli elektrik enerjisi kullanırız. Peki, bu enerji evimize gelene kadar hangi aşamalardan geçiyor? Elektrik enerjisi santrallerinde kömür, doğalgaz, rüzgâr veya su gibi kaynaklar kullanılarak üretilen elektrik, kilometrelerce yol aşarak evimize ulaşır. Bu üretim süreci hem büyük bir emek gerektirir hem de oldukça maliyetlidir.
Bilinçli Tüketim Ne Demektir?
Bilinçli tüketim, elektriği hiç kullanmamak veya karanlıkta oturmak demek değildir. İhtiyacımız olan enerjiyi, israf etmeden ve en verimli şekilde kullanmaktır. Örneğin, odadan çıkarken lambayı kapatmak basit bir alışkanlık gibi görünse de, milyonlarca insanın bunu yapması devasa bir enerji tasarrufu sağlar. Akkor flamanlı eski tip ampuller yerine enerjiyi çok daha iyi kullanan LED ampuller tercih etmek harika bir başlangıçtır.
Yukarıdaki basit hesapta görüldüğü gibi, sadece bir ampulü değiştirerek saatte 51 Watt enerji tasarrufu sağlayabiliriz. Evimizdeki, okulumuzdaki tüm lambaları ve ülkemizdeki milyonlarca evi düşündüğümüzde bu rakam inanılmaz boyutlara ulaşır.
Görüşlerimizi Mantıksal Çerçevede Sunalım
Bazen çevrenizde 'Benim faturamı ödeyecek param var, istediğim kadar harcarım' diyen insanlarla karşılaşabilirsiniz. Bu düşüncede büyük bir mantıksal çelişki vardır. Elektrik sadece kişisel bir harcama kalemi değil, aynı zamanda ulusal ve küresel bir kaynaktır. Para sizin olsa bile, o enerjiyi üretmek için kullanılan doğal kaynaklar ve temiz hava hepimizindir. Sınırsız israf, doğanın sınırlarıyla çelişir.
Tasarrufun Aile ve Ülke Ekonomisine Katkısı
Bilinçli kullanım sayesinde elektrik faturasındaki her bir liralık düşüş, aile bütçenize doğrudan katkı sağlar. Bunu 85 milyonluk ülkemiz için düşündüğümüzde ortaya devasa bir milli servet çıkar. Enerji ihtiyacımızın bir kısmını başka ülkelerden satın aldığımız (ithal ettiğimiz) için, tasarruf ettiğimiz her birim enerji, ülkemizin parasının yurt içinde kalmasını sağlar. Yani bir elektrik düğmesini kapatırken aslında ülkemizin geleceğini aydınlatırız.
Evimizde ve Okulumuzda Neler Yapabiliriz?
- Kullanılmayan odaların ve boş koridorların ışıklarını mutlaka söndürmeliyiz.
- Buzdolabının kapağını uzun süre açık bırakmamalı, soğuk havanın kaçmasını engellemeliyiz.
- Televizyon ve bilgisayar gibi cihazları 'bekleme (stand-by)' modunda bırakmak yerine ana düğmesinden tamamen kapatmalıyız.
- Yeni beyaz eşya veya elektronik alet alınırken enerji verimliliği yüksek (A++, A+++ vb.) modellerin tercih edilmesini önermeliyiz.
Elektrik Enerjisini Bilinçli ve Tasarruflu Kullanmak: Alıştırma Soruları
1. Elektrik enerjisinin tasarruflu kullanımı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi bilinçli bir tüketicinin yapacağı bir davranış değildir?
- A) Kullanılmayan odalardaki lambaları kapatmak.
- B) Eski tip akkor ampuller yerine enerji verimli LED ampuller kullanmak.
- C) 'Faturasını ödüyorum, istediğim kadar harcarım' düşüncesiyle elektrikli aletleri boş yere açık bırakmak.
- D) Televizyonu izlemediği zamanlarda tamamen kapatmak.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 'Faturasını ödüyorum, istediğim kadar harcarım' düşüncesiyle elektrikli aletleri boş yere açık bırakmak.
Elektrik kullanımı sadece bireysel bir maliyet değil, ülke ve çevre için de bir sorumluluktur. Faturasını ödeyebilmek, kaynakların israf edilmesi için geçerli bir mantıksal mazeret olamaz.
2. Evimizde elektrik israfını önleyerek faturamızın daha düşük gelmesi, aşağıdakilerden hangisine doğrudan veya dolaylı olarak katkı sağlar?
- A) Sadece komşularımızın faturasına
- B) Aile ve ülke ekonomisine
- C) Kullanılan elektrik tellerinin uzamasına
- D) Evimizdeki elektrik akımının hızlanmasına
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Aile ve ülke ekonomisine
Elektrik enerjisini verimli kullanmak öncelikle kendi aile bütçemize, genel toplamda ise dışa bağımlılığı azaltarak ülke ekonomisine doğrudan katkı sağlar.
3. Ayşe, arkadaşı Mert ile elektrik kullanımı üzerine sohbet ederken Mert şöyle der: 'Ben odamdan çıkarken lambayı açık bırakıyorum, sonuçta sadece bir ampul, ülkeye ne zararı olabilir ki?' Ayşe, Mert'in bu görüşündeki mantıksal hatayı göstermek ister. Ayşe'nin vereceği en mantıklı cevap aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Haklısın, tek bir ampul çok elektrik harcamaz.
- B) Ampuller seri bağlandığı için evin diğer odalarının da elektriğini keser.
- C) Bir ampul az enerji harcasa da, milyonlarca insanın bu dikkatsizliği devasa bir enerji israfına ve milli servet kaybına neden olur.
- D) Lambayı açık bırakırsan ampul fazla ısınır ve kesinlikle patlar.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bir ampul az enerji harcasa da, milyonlarca insanın bu dikkatsizliği devasa bir enerji israfına ve milli servet kaybına neden olur.
Küçük israflar bireysel boyutta önemsiz gibi görünse de toplumsal boyutta, milyonlarca ev düşünüldüğünde, çok büyük enerji kayıplarına ve ekonomik zarara neden olur.
4. Elektrik enerjisi santrallerinde üretilen enerjinin verimli kullanılmasıyla ilgili bir sunum hazırlayan Ali, aşağıdaki ifadelerden hangisini kullanırsa yanlış bir bilgi vermiş olur?
- A) Tasarruflu cihazlar, aynı aydınlatma veya soğutma işini daha az enerji harcayarak yaparlar.
- B) Elektronik cihazları sadece kumandadan kapatıp bekleme (stand-by) modunda bırakmak hiçbir şekilde elektrik harcamaz.
- C) Gündüzleri doğal gün ışığından yararlanmak aydınlatma masraflarını düşürür.
- D) Bilinçli enerji tüketimi, enerji üretim santrallerinin doğaya saldığı sera gazı miktarını azaltır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Elektronik cihazları sadece kumandadan kapatıp bekleme (stand-by) modunda bırakmak hiçbir şekilde elektrik harcamaz.
Bekleme (stand-by) modundaki elektronik cihazlar, fişte takılı oldukları ve uyku modunda bekledikleri için az da olsa elektrik enerjisi çekmeye devam ederler. Tamamen kapatılmaları gerekir.
5. Bir öğrenci, P ampulünün 60 Watt, R ampulünün ise 9 Watt güç tükettiğini ve ikisinin de aynı miktarda ışık verdiğini öğreniyor. Öğrenci evlerindeki P ampullerini R ampulleri ile değiştirdiğinde; I. Elektrik enerjisinden önemli bir oranda tasarruf sağlar. II. R ampulünün enerjiyi ışığa dönüştürme verimi, P ampulüne göre çok daha yüksektir. III. Bu değişikliğin sadece ailesine faydası olur, ülke ekonomisine hiçbir etkisi olmaz. yargılarından hangilerine ulaşması bilimsel olarak doğrudur?
- A) Yalnız I
- B) I ve II
- C) II ve III
- D) I, II ve III
Cevabı göster
Doğru cevap: B) I ve II
P yerine R ampulü kullanmak enerjiden tasarruf sağlar (I doğru) ve R ampulünün daha az enerjiyle aynı işi yapması veriminin yüksek olduğunu gösterir (II doğru). Ancak yapılan tasarruf enerji ithalatını azaltacağı için ülke ekonomisine de fayda sağlar; bu yüzden III yanlıştır.