9. Sınıf Matematik · Ünite 5
Üçgenlerin Gizli Şifreleri: Eşlik ve Benzerlik
Üçgenlerin sadece açılarına bakarak eş olduklarını söyleyebilir miyiz? Eşlik ve benzerlik koşullarını günlük hayat örnekleriyle ve geometrik dönüşümlerle keşfediyoruz.
Kazanım MAT.9.5.2 · 40 dk okuma
Klonlar ve Büyüteçler: Geometrik Bir Macera
Gündelik hayatta aynı model telefonun iki farklı rengini yan yana koyduğunuzda, bu telefonların boyutları ve şekilleri tıpatıp aynıdır. Geometride bu 'tıpatıp aynılık' durumuna eşlik diyoruz. Ancak bir fotoğrafın telefondaki hali ile dev bir reklam panosundaki halini düşünün; şekil aynı kalsa da boyutlar değişmiştir. İşte şeklin korunup boyutların belli bir oranda değiştiği bu duruma da benzerlik adını veriyoruz.
Açıların Bize Söylediği Sırlar
Şimdi şu kritik soruyu düşünelim: 'Tüm açı ölçüleri karşılıklı eşit olan üçgenler kesinlikle eş midir?' Gözünüzün önüne bir eşkenar üçgen getirin. Bütün açıları 60 derecedir. Şimdi aynı açılara sahip çok daha büyük bir eşkenar üçgen çizin. Açıları aynı olmasına rağmen kenar uzunlukları farklı olduğu için bu iki üçgen eş değildir, sadece benzerdir.
İki üçgenin eş olmadığı durumda bile karşılıklı açı ölçülerinin eşit olabileceğini yukarıdaki iki üçgende görebilirsiniz. Üçgenlerin eş olması için sadece açıların değil, bu açıların karşısındaki kenarların da birebir aynı uzunlukta olması şarttır.
Geometrik Dönüşümler Bizi Nereye Götürür?
Koordinat sisteminde bir üçgeni alıp sağa sola kaydırırsanız (öteleme) veya bir eksene göre ayna görüntüsünü alırsanız (yansıma), üçgenin kenar uzunlukları ve açıları değişmez. Sadece yeri veya yönü değişir. Bu tür dönüşümler sonucunda elde edilen yeni üçgenler, başlangıçtaki üçgenle tamamen eştir.